Istaknute žene u islamskoj historiji: Zaboravljeno naslijeđe (2)

Istaknute žene u islamskoj historiji: Zaboravljeno naslijeđe (2)

Divithana vam u ovom dijelu donosi nastavak teksta o istaknutim ženama u islamskoj historiji i njihovom zaboravljenom naslijeđu. Originalni tekst možete pročitati ovdje

U devetom vijeku, Fatima al-Fihrija iz Feza u Maroku, upamćena je kao osnivačica al-Karavijin džamije. Osnovana 859. godine, Karavijin džamija, kroz koju je svijet upoznao arapske brojeve, imala je najstariji i možda prvi univerzitet u svijetu, koji još uvijek funkcioniše. Studenti su putovali ovdje iz cijelog svijeta da proučavaju islamske studije, jezike i nauke.

Fatima iz Kordobe je bila bibliotekarka desetog vijeka, koja je nadzirala 70 javnih biblioteka koje su sadržale 400.000 knjiga. U jedanaestom vijeku, još jedna uticajna ženska ličnost bila je Banafsha ar-Rumija, koja je u Bagdadu obnovila škole, mostove i javne stanove za žene koje su bile beskućnice.

Poslije njih, bitno je spomenuti i Abidu al-Madaniju, Abdu bint Bishr, Umm Umar At-Takafiju, Zajnab, unuku Alija ibn Abdullaha ibn Abbasa, Nafisu bint al-Hassan ibn Zijad, Khadiju Umm Muhammad, Abdu bint Abdar Rahman i mnoge druge žene koje su briljirale na svojim javnim predavanjima o hadisu. Abida je započela kao robinja u vlasništvu Muhammeda ibn Yazida. Naučila je veliki broj hadisa u tom periodu. Kada je njen vlasnik poklonio Habibu Dahunu, velikom španskom učenjaku hadisa tokom posjete Jerusalimu, on je bio toliko impresioniran njenim znanjem, da ju je oslobodio, oženio je i odveo u Andaluziju.

Nasuprot tome, Zajnab bint Sulejman je bila princeza po rođenju. Njen otac je bio rođak As-Saffaha, osnivača dinastije Abbassid i bio je guverner Basra, Omana i Bahreina za vrijeme halifata Al-Mansura. Zaynab, koja je dobila fino obrazovanje, stekla je nevjerovatno znanje o hadisima i reputaciju jedne od najistaknutijih učenjakinja tog vremena, a također je imala i važne muškarce među svojim učenicima.

U dvanaestom vijeku živjela je Shuhada bint Ahmad al-Ibrii, koja je studirala u Bagdadu sa istaknutim hadiskim učenjacima i postala i sama sjajna učenjakinja i pravnica, koja je bila poznata i kao “ponos žena”. Zainab bint Kamal je predavala više od 400 knjiga hadisa na nekim od najprestižnijih akademskih institucija u Damasku i pokazala je izuzetno strpljenje koje je osvojilo srca njenih učenika. Bitno je također spomenuti i Fathimu bint Muhammad al-Samarkandi, pravnicu koja je savjetovala svog poznatog muža kako da izaje Fetve. Nedavno, u devetnaestom vijeku, historija je svjedočila i usponu Nane Asma’u iz Nigerije; pjesnikinje, učiteljice, naučnice i savjetnice svog oca.

Žene koje se su se istakle kao vladarice su također bile i: Arva al-Sulajhi, iz jedanaestog vijeka u Jemenu koja je vladala 71 godinu i bila poznata kao plemenita dama; i Sultana Shajarat al-Durr, koja je preuzela kontrolu nad Egiptom nakon smrti svog supruga u trinaestom vijeku.

Dhajfa Hatun, nećaka i snaha Salahudina Ejjubija, nakon smrti svog sina, kralja Abdul Aziza, postala je kraljica Aleppa i vladala šest godina. Tokom svoje vladavine, ona se suočila sa pretnjama krstaša, harzmeina, mongola i seldžuka. Pored svoje političke i društvene uloge, čak je sponzorisala obrazovanje u Aleppu, gdje je osnovala dvije škole.

Sitt al-Mulk je bila fatimidska princeza iz Egipta, čija je vladavina bila u potpunosti u skladu sa islamskim zakonima.

Kraljica Zubejda, supruga halife Haruna Ar-Rašida, bila je poznata po doprinosima u izgradnji vodenih resursa i gostinskih kuća za hadžije duž glavnih puteva koji vode ka Mekki. Bila je i intelektualka koja je javno izražavala svoje političke stavove i čak podržavala pjesnike i pisce, bez obzira na njihovu vjeru, kao i učenjake i siromašne. Čuveni Zubejda izvor u predgrađu Mekke i dalje nosi njeno ime.

U Indiji je živjela i Razia Sultana, jedina ženu koja je četiri godine bila na indijskom tronu u Delhiju, u trinaestom vijeku. Firishta, historičar iz osamnaestog veka, piše: “…Razia, iako žena, imala je mušku glavu i srce i bila je bolja od 20 takvih sinova.”

Hurrem Sultanija, također poznata i kao Rokselana, bila je zarobljena u terorističkim pretresima u krimskoj Ukrajini, tokom vladavine Yazuz Sultan Selima i predstavljena u otomanskoj palati kralju Sulejmanu, za kojeg se kasnije i udala. Ona je osnivačica brojnih institucija, uključujući kompleks džamija u Istanbulu, u kojem se nalazi medresa i javna kuhinja; hamam (za muškarce i žene), dvije škole i žensku bolnicu. Također je sagradila i četiri škole u Mekki i džamiju u Jerusalimu.

Amina je bila kraljica Zazzua, pokrajine u Nigeriji, u šesnaestom vijeku. U svojoj šesnaestoj godini, naslijedila je svoju majku. Amina je odabrala da uči vojne vještine i pojavila se kao vodeća ratnica konjice Zazzua. U svojoj vladavini od 34 godine, nevjerovatno je proširila teritoriju kojom je vladala. Njen glavni fokus je bio prisiljavanje lokalnih vladara da prihvate vazalni status i omogućavaju siguran prolaz Hausovim trgovcima. Ona je i najzaslužnija za popularizaciju zemljanih zidova koji su od tada postali karakteristični za građevine Hausa. Naređila je izgradnju odbrambenih zidova oko svakog vojnog logora koji je osnovala. Kasnije su gradovi rasli unutar ovih zidova i mnogi od njih još uvijek postoje i poznati su kao Amina zidovi.

Postojala je i porodica žena koje su vladale Bopalom od 1819. do 1924. godine, od kojih je poslednja bila Begum Kaikursau Jahan. Ova porodica je poznata po poboljšanju željeznice, vodovoda, poštanskog sistema i transportnih linija u blizini.

Muslimanke su također ostavile dosta iza sebe i kada je riječ o intelektualnim i akademskim poduhvatima. Sutajta al-Mahamili, matematičarka koja je živjela u drugoj polovini desetog vijeka, dolazila je iz obrazovane porodice u Bagdadu. Bila je neprikosnovena u mnogim oblastima kao što su arapska književnost, hadis i sudska praksa. Izumjela je rješenja za mnoge jednačine, koje su kasnije citirane od strane drugih uspješnih matematičara. Bila je pohvaljena i od strane historičara kao što su Ibn Dževzije, Ibn al-Hatib Bagdadi i Ibn Kesir.

Lubna iz Kordobe (deseti vijek, Španija) bila je vrlo poznata u matematičkim naukama i mogla je riješiti najsloženije geometrijske i algebarske probleme koji su bili poznati u to vrijeme. Bila je zaposlena kao privatna sekretarica Umajad halife islamske Španije, Al Hakama Drugog.

Ajiša, kćerka princa Ahmeda iz Andaluzije, koja je živjela u jedanaestom vijeku, bila je prvakinja rime i besjedništva. Njeni stihovi izazvali su veliko interesovanje pjesnika iz Kordobe i njena biblioteka bila je jedna od najfinijih i najkompletnijih u kraljevstvu.

Valada, princeza Almohada u jedanaestom vijeku, bila je poznata po svom poznavanju poezije i retorike; njeni razgovori bili su izuzetno poznati po svojoj dubini i briljantnosti. Na akademskim takmičenjima u Kordobi, glavnom gradu koji je privlačio učenjake i elokventne ljude iz svakog dijela Iberijskog poluostrva, ona je uvijek bila jedna od učesnica, bilo u prozi ili u poeziji, pobjeđujući sve ostale takmičare.

Nastaviće se…

© Divithana, 2013